Ticaret Bakanlığı tarafından yayımlanan “Motorlu Kara Taşıtlarının Kiralanması Hakkında Yönetmelik”, kısa süreli araç kiralama sektöründe önemli değişiklikler getiriyor. Yetki belgesi zorunluluğundan filo kriterlerine, sözleşmelerden hasar süreçlerine ve ilan platformlarının sorumluluklarına kadar birçok alanı yeniden düzenleyen yönetmelik, 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek.
Sektör temsilcileri düzenlemeyi kayıt dışılığın azaltılması, merdiven altı işletmelerin elenmesi ve tüketici güveninin artırılması açısından önemli bir adım olarak değerlendiriyor. Ancak yeni yükümlülüklerin sektörün mevcut maliyet baskısı dikkate alınarak uygulanması gerektiğine dikkat çekiliyor.
SAHTE SİTELER İÇİN GOOGLE ÇAĞRISI
LenaCars Genel Müdürü Selçuk Nazik, düzenlemenin önemli bir boşluğu kapattığını ancak sahte araç kiralama siteleriyle mücadelede arama motorlarının da sürece dahil edilmesi gerektiğini belirtti.
Nazik, kurumsal araç kiralama şirketlerinin isim, logo ve internet sitelerinin taklit edilerek sponsorlu reklamlarla tüketicilere ulaşan sahte sitelerin ciddi mağduriyet oluşturduğunu söyledi. Nazik, “Ticaret Bakanlığı ile Google birlikte hareket etmeli. Yetki belgesi bulunmayan oluşumların ‘araç kiralama’ anahtar kelimeleriyle sponsorlu reklam vermesi engellenmeli” dedi.
Önerilen modelde reklam hesabı açılırken yetki belgesinin doğrulanması, reklamveren ile internet alan adının eşleştirilmesi ve marka taklitlerinin hızlı biçimde engellenmesi öngörülüyor. Tekrarlanan ihlallerde reklam hesapları, ödeme sistemleri ve alan adları arasında çapraz kontrol yapılması da öneriliyor.
YENİ KURALLAR MALİYETİ ARTIRABİLİR
Sektörün düşen talep, yüksek finansman giderleri, kasko, bakım ve araç edinim maliyetleri nedeniyle ciddi bir kârlılık baskısı altında olduğunu belirten Nazik, yeni düzenlemelerin işletmelere ilave yük getireceğine dikkat çekti.
Yönetmelik kapsamında belirli bölgelerde faaliyet gösteren işletmeler için en az 10 araçlık filo şartı getiriliyor. Filoda en az iki hibrit veya tamamen elektrikli araç bulunması ve bunlardan birinin Türkiye’de üretilmiş olması gerekiyor. Mevcut işletmelere filo kriterlerini karşılamaları için 1 Ocak 2028’e kadar geçiş süresi tanınıyor.
Nazik, dönüşümün finansman ve operasyonel desteklerle güçlendirilmemesi halinde artan maliyetlerin kiralama fiyatlarına yansıyabileceğini ve bunun tüketici açısından yeni bir maliyet baskısı yaratabileceğini ifade etti.
EKSPERTİZDE HIZLI ÇÖZÜM ÖNERİSİ
Yönetmelikle kiracıdan hasar veya arıza bedeli talep edilebilmesi için hasarın ve maliyetin yetkili ve bağımsız ekspertiz raporuyla belgelenmesi zorunlu hale geliyor. Bu uygulamanın tüketiciyi haksız hasar bedellerine karşı koruyacağı belirtilirken, kısa süreli kiralama operasyonlarının hızını düşürme riski de bulunuyor.
Araçların kiralama sonrasında aynı gün veya ertesi gün yeniden kiraya verilebildiğine dikkat çeken sektör temsilcileri, her hasar dosyasında fiziki ekspertiz yapılmasının araçların kullanım dışı kalmasına ve gelir kaybına yol açabileceğini belirtiyor.
Bu nedenle fotoğraf ve video kayıtlı, zaman damgalı ve elektronik onaylı teslim-iade belgelerinin belirli bir tutara kadar hızlı ispat aracı olarak kabul edilmesi öneriliyor. Bağımsız ekspertizin ise tarafların anlaşamadığı veya belirlenen tutarın üzerindeki hasarlarda devreye girmesi isteniyor.
HGS’DE ANLIK VERİ TALEBİ
Yeni düzenleme, HGS geçiş ücretlerinin de şeffaf biçimde tahsil edilmesini öngörüyor. Ancak kiralama sona erdikten sonra sisteme gecikmeli düşen geçişler ve cezalar, işletmeler açısından sorun yaratabiliyor.
LenaCars, kamu kurumları, otoyol ve köprü işletmecileri ile araç kiralama şirketleri arasında anlık veri entegrasyonu kurulmasını öneriyor. Böylece kira sözleşmesi sona erdiğinde geçiş borçlarının güncel olarak görülmesi ve tüketicinin sonradan beklenmedik bir ödeme ile karşılaşmasının önüne geçilmesi hedefleniyor.
SEKTÖR İÇİN ORTAK ÇALIŞMA ÇAĞRISI
Yönetmelik 1 Ocak 2027’de yürürlüğe girecek. Mevcut işletmelerin 1 Temmuz 2027’ye kadar yetki belgesi alması, ilan ve aracı platformlardaki yetki belgesi kontrolü gibi bazı yükümlülüklerin ise 1 Ocak 2028’e kadar devreye alınması planlanıyor.
Sektör temsilcileri, geçiş döneminde Ticaret Bakanlığı koordinasyonunda arama motorları, ilan platformları, ekspertiz kuruluşları, sigorta şirketleri, kamu kurumları ve otoyol işletmecilerinin bir araya gelmesini istiyor.
Amaç ise net: Kayıt dışılığı azaltan, sahte kiralama sitelerini engelleyen, tüketici güvenini artıran ve kurumsal firmaları öne çıkaran yeni sistemin, sektörün ekonomik gerçekleri gözetilerek hayata geçirilmesi.
